1. Bệnh sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết là bệnh sốt cấp tính lây truyền chủ yếu do muỗi Aedes
Sốt xuất huyết là bệnh sốt cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes (Ae. Aegypti hoặc Ae. Albopictus), chúng ta vẫn thường gọi là muỗi vằn.
Bệnh sốt xuất huyết do một trong bốn loại virus Dengue 1, 2, 3 hoặc 4 gây ra, chúng tồn tại ở 4 dạng tuýp huyết thanh là DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Khi bạn nhiễm một loại virus sẽ cho miễn dịch cả đời với loại virus đó, nhưng chỉ có miễn dịch ngắn hạn đối với loại virus Dengue khác. Đây là lý do vì sao, một người có thể bị nhiễm virus Dengue bốn lần trong đời. Vì vậy, cho dù bạn đã từng bị sốt xuất huyết vẫn cần phải cảnh giác đối với loại virus này.
Ở những nơi có nguy cơ cao mắc bệnh, sốt xuất huyết là nguyên nhân gây bệnh hàng đầu. Và trên thế giới hơn một nửa dân số (khoảng 4 tỷ người) đang sống trong khu vực có nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết.
Theo CDC, thì mỗi năm có 400 triệu người mắc bệnh, khoảng 100 triệu người bị bệnh do nhiễm trùng và 40 ngàn người chết vì sốt xuất huyết nặng.
Muỗi Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết như thế nào?
Quá trình lây bệnh sốt xuất huyết của muỗi Aedes
Muỗi Aedes aegypti là véc-tơ truyền bệnh chủ yếu ở hầu hết các khu vực bệnh lưu hành. Chúng hoạt động vào ban ngày và chỉ có muỗi cái mới đốt người và truyền bệnh. Sự lây truyền giữa người với người xảy ra do muỗi Aedes aegypti. Virus xâm nhập vào vật chủ qua vết muỗi đốt bị nhiễm bệnh.
Khi muỗi cái Aedes hút máu bệnh nhân nhiễm virus Dengue, virus này sẽ ủ bệnh trong cơ thể muỗi khoảng 8 đến 11 ngày. Trong khoảng thời gian này, muỗi có nguy cơ truyền bệnh cho người. Khi virus vào cơ thể người, chúng tồn tại trong máu từ 2 đến 7 ngày. Trong giai đoạn gian này, nếu muỗi Aedes chưa nhiễm virus hút máu người thì virus được truyền cho muỗi. Đó là cách mà muỗi Aedes lây truyền virus Dengue cho người
2. Sốt xuất huyết có triệu chứng gì?
Thời kỳ ủ bệnh, tức là thời gian từ khi nhiễm bệnh đến khi phát bệnh từ 3 đến 14 ngày, trung bình là 4-7 ngày.
Khi bị nhiễm sốt xuất huyết bạn có thể gặp các triệu chứng nhẹ hoặc nặng.
Triệu chứng nhẹ
Phát ban là một trong những triệu chứng phổ biến của sốt xuất huyết
Các triệu chứng nhẹ phổ biến bao gồm:
- Sốt cao
- Phát ban trên cơ thể xuất hiện sau 3 - 7 ngày kể từ ngày sốt
- Đau nhức cơ và khớp
- Nhức đầu dữ dội
- Đau sau mắt
- Nôn và buồn nôn
Các triệu chứng trên thường kéo dài từ 2 đến 7 ngày, hầu hết sẽ được phục hồi sau khoảng một tuần.
Triệu chứng nặng
Khi gặp triệu chứng nặng của sốt xuất huyết bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất
Các triệu chứng nặng của sốt xuất huyết có thể đe dọa tính mạng trong vài giờ và phải được theo dõi điều trị tại bệnh viện.
Khoảng 1 trong 20 người bị bệnh sốt xuất huyết sẽ phát triển thành sốt xuất huyết nặng. Sốt xuất huyết nặng có thể gây sốc, chảy máu trong và thậm chí tử vong.
Nếu bạn đã từng bị sốt xuất huyết trước đây, bạn có nhiều khả năng bị sốt xuất huyết nặng. Trẻ sơ sinh và phụ nữ mang thai có nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết nặng cao hơn.
Các dấu hiệu cảnh báo thường bắt đầu trong 24 - 48 giờ sau khi hết sốt. Giai đoạn quan trọng này được đặc trưng bởi mạch yếu, giảm áp lực mạch, nhịp tim nhanh, thiểu niệu và hạ huyết áp. Bệnh nhân cũng có thể bị đau bụng và có thể có biểu hiện dễ bị bầm tím, hoặc chảy máu từ chỗ chọc dò.
Bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất khi bị các triệu chứng sau:
- Đau bụng, đau nhức cơ thể tăng lên nhiều
- Nôn (ít nhất 3 lần trong 24 giờ)
- Chảy máu mũi hoặc nướu
- Nôn ra máu hoặc có máu trong phân
- Cảm thấy mệt mỏi, bồn chồn hoặc cáu kỉnh
3. Cách điều trị sốt xuất huyết
Sốt xuất cần được điều trị triệu chứng đặc biệt là sốt
Sốt xuất huyết là bệnh do virus gây ra, chưa có thuốc đặc trị. Hiện tại, bệnh này được điều trị triệu chứng nhằm kiểm soát tình trạng bệnh.
Với tình trạng nhẹ, sốt xuất huyết được điều trị bao gồm:
Ngăn sự mất nước: Sốt cao và nôn khiến cơ thể mất nước. Vì vậy bạn cần uống nhiều nước, có thể dùng chất điện giải như oresol,…
Thuốc giảm đau Paracetamol (Acetaminophen): thuốc dùng để hạ sốt và giảm đau. Bạn cần dùng theo hướng dẫn của chuyên gia y tế. Lưu ý là không dùng aspirin hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) ví dụ như ibuprofen, vì chúng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt.
Với tình trạng nặng bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được theo dõi và điều trị kịp thời.
4Cách phòng tránh bệnh sốt xuất huyết
Cách phòng sốt xuất huyết tốt nhất là diệt muỗi, bọ gậy, lăng quăng
Cách phòng bệnh tốt nhất là diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy và phòng chống muỗi đốt.
Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, diệt lăng quăng, bọ gậy bằng cách:
- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.
- Thả cá hoặc mê zô vào các dụng cụ chứa nước lớn (bể, giếng, chum, vại...) để diệt lăng quăng, bọ gậy.
- Thay rửa các dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ (lu, khạp…) hàng tuần.
- Thu gom, hủy các vật dụng phế thải trong nhà và xung quanh nhà như chai, lọ, mảnh chai, mảnh ly vỡ, ống bơ, vỏ dừa, lốp xe cũ, hốc tre, bẹ lá..., dọn vệ sinh môi trường, lật úp các dụng cụ chứa nước khi không dùng đến.
- Bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn (tủ) đựng chén bát, thay nước bình hoa.
Phòng chống muỗi đốt:
- Mặc quần áo dài tay.
- Ngủ trong màn (mùng) kể cả ban ngày.
- Dùng bình xịt diệt muỗi, hương muỗi, kem xua muỗi, vợt điện diệt muỗi...
- Dùng rèm che, màn tẩm hóa chất diệt muỗi.
- Cho người bị sốt xuất huyết nằm trong màn, tránh muỗi đốt để tránh lây lan bệnh cho người khác.
- Tích cực phối hợp với chính quyền và ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu hơn về sốt xuất huyết cũng như những thông tin về căn bệnh này để bạn có thể bảo vệ bản thân và gia đình tránh khỏi căn bệnh nguy hiểm này.
